Người ta hay nghĩ đăng ký thuốc là một việc làm một lần: nộp hồ sơ, được duyệt, xong. Thực tế đó chỉ là điểm bắt đầu. Suốt vòng đời sản phẩm, mọi thay đổi đáng kể đều phải được báo cáo, và phần lớn phải được phê duyệt trước khi áp dụng.
Vì sao thay đổi phải được kiểm soát
- Hồ sơ đăng ký mô tả một sản phẩm cụ thể được làm theo cách cụ thể
- Thay đổi cách làm có thể thay đổi đặc tính sản phẩm
- Dữ liệu an toàn và hiệu quả gắn với sản phẩm đã đăng ký
- Thay đổi mà không đánh giá lại là phá vỡ cơ sở của giấy phép
- Vì thế mọi thay đổi đều phải qua đánh giá
Nguyên tắc là sản phẩm trên thị trường phải khớp với sản phẩm mô tả trong hồ sơ đã được duyệt.
Các loại thay đổi thường gặp
- Thay đổi nhà cung cấp hoạt chất hoặc tá dược
- Thay đổi quy trình sản xuất
- Thay đổi địa điểm sản xuất
- Thay đổi quy mô lô sản xuất
- Thay đổi bao bì đóng gói
- Thay đổi tiêu chuẩn chất lượng hoặc phương pháp kiểm nghiệm
- Cập nhật nội dung tờ hướng dẫn
- Thay đổi hạn dùng hoặc điều kiện bảo quản
Danh sách này dài vì gần như mọi khía cạnh của sản phẩm đều nằm trong hồ sơ đã duyệt.
Phân mức thay đổi
- Thay đổi nhỏ chỉ cần thông báo và có thể áp dụng ngay
- Thay đổi vừa cần phê duyệt nhưng hồ sơ đơn giản hơn
- Thay đổi lớn cần hồ sơ đầy đủ và phê duyệt trước khi áp dụng
- Một số thay đổi lớn tương đương với việc đăng ký mới
- Phân mức dựa trên mức ảnh hưởng tới chất lượng và an toàn
Hệ thống phân mức tồn tại để không làm nghẽn những thay đổi nhỏ trong khi vẫn kiểm soát chặt những thay đổi có thể ảnh hưởng thật.
Đổi nhà cung cấp nguyên liệu
- Nghe như chuyện mua hàng nhưng lại là thay đổi kỹ thuật
- Nguyên liệu từ nguồn khác có thể khác về độ tinh khiết
- Khác về dạng tinh thể hoặc kích thước hạt
- Những khác biệt này ảnh hưởng tới độ hoà tan
- Có thể cần dữ liệu chứng minh không ảnh hưởng tới chất lượng
Đây là ví dụ rõ nhất cho việc một quyết định tưởng như thuộc về bộ phận mua hàng lại chạm vào phần kỹ thuật cốt lõi.
Thay đổi quy trình sản xuất
- Đổi thiết bị, đổi thông số, đổi thứ tự công đoạn
- Có thể ảnh hưởng tới đặc tính viên thành phẩm
- Thường cần dữ liệu so sánh trước và sau
- Có thể cần lại dữ liệu độ ổn định
- Với thay đổi lớn có thể cần lại tương đương sinh học
Yêu cầu làm lại tương đương sinh học là mức cao nhất, và nó áp dụng khi thay đổi có khả năng ảnh hưởng tới cách thuốc được hấp thu.
Cập nhật tờ hướng dẫn
- Khi có dữ liệu mới về an toàn
- Khi phát hiện tác dụng không mong muốn chưa được ghi nhận
- Khi có thông tin mới về tương tác thuốc
- Khi cần bổ sung cảnh báo cho nhóm bệnh nhân đặc biệt
- Thay đổi bắt buộc khi cơ quan quản lý yêu cầu
Tờ hướng dẫn của cùng một thuốc có thể khác nhau giữa các năm, và đó không phải sai sót mà là kết quả của việc cập nhật dữ liệu.
Gia hạn
- Số đăng ký có thời hạn hiệu lực
- Gia hạn cần nộp hồ sơ trước khi hết hạn
- Cập nhật thông tin an toàn tích luỹ trong kỳ
- Xác nhận cơ sở sản xuất vẫn đạt chuẩn
- Không gia hạn thì thuốc ngừng được lưu hành
Đây cũng là dịp cơ quan quản lý rà soát lại toàn bộ hồ sơ với dữ liệu mới nhất, chứ không chỉ là thủ tục kéo dài thời hạn.
Khi doanh nghiệp chủ động ngừng
- Có thể vì sản phẩm không còn hiệu quả kinh tế
- Có thể vì chuyển sang sản phẩm khác
- Có thể vì khó khăn về nguồn nguyên liệu
- Thường phải thông báo trước theo quy định
- Với thuốc thiết yếu thì việc này được quan tâm hơn
Một loại thuốc biến mất khỏi thị trường thường không có lý do gì liên quan tới chất lượng của nó, nhưng người bệnh đang dùng vẫn phải chuyển sang lựa chọn khác.
Đình chỉ và thu hồi số đăng ký
- Khi phát hiện vấn đề nghiêm trọng về chất lượng
- Khi có dữ liệu mới cho thấy rủi ro vượt lợi ích
- Khi cơ sở sản xuất vi phạm quy định
- Khi hồ sơ có thông tin không trung thực
- Thông tin được công bố công khai
Các quyết định này thường đi kèm hướng dẫn cho người đang dùng thuốc, và đó là lý do nên chú ý tới thông báo từ cơ quan quản lý.
Cảnh giác dược
- Là hệ thống theo dõi an toàn thuốc sau khi đã lưu hành
- Thu thập báo cáo về tác dụng không mong muốn
- Từ cơ sở y tế, từ doanh nghiệp và từ người dùng
- Phát hiện các vấn đề hiếm mà thử nghiệm lâm sàng không thấy
- Dẫn tới cập nhật hướng dẫn hoặc hạn chế sử dụng
Thử nghiệm lâm sàng có số người tham gia hữu hạn nên không phát hiện được tác dụng phụ rất hiếm. Chỉ khi hàng triệu người dùng thì những vấn đề đó mới lộ ra.
Điều này có ý nghĩa gì với người dùng
- Thuốc được theo dõi cả sau khi đã bán ra thị trường
- Thông tin về thuốc có thể thay đổi theo thời gian
- Nên đọc lại tờ hướng dẫn thay vì dựa vào trí nhớ
- Báo với bác sĩ hoặc dược sĩ khi gặp tác dụng lạ
- Báo cáo của người dùng cũng là một nguồn dữ liệu
Việc bạn nói với dược sĩ rằng lần này uống thuốc thấy khác mọi lần nghe như chuyện vặt, nhưng nó là đầu vào của chính hệ thống cảnh giác dược, và nhiều vấn đề đã được phát hiện từ những phản ánh như vậy.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao đổi nhà cung cấp nguyên liệu cũng phải xin phép?
Vì nguyên liệu từ nguồn khác có thể khác về độ tinh khiết, dạng tinh thể hay kích thước hạt, và những khác biệt đó ảnh hưởng tới cách thuốc hoà tan và được hấp thu.
Thuốc bị thay đổi công thức thì người dùng có biết không?
Thay đổi lớn thường kéo theo cập nhật tờ hướng dẫn hoặc nhãn. Nhưng nhiều thay đổi kỹ thuật không hiện ra bên ngoài. Nếu thấy thuốc quen thuộc trông khác đi thì nên hỏi dược sĩ.
Khi nào tờ hướng dẫn được cập nhật?
Khi có dữ liệu mới về an toàn, về tác dụng không mong muốn hoặc về tương tác thuốc. Đây là lý do nên đọc lại tờ hướng dẫn thay vì dựa vào trí nhớ từ lần trước.
Số đăng ký có bị thu hồi không?
Có, khi phát hiện vấn đề nghiêm trọng về chất lượng, an toàn hoặc khi cơ sở vi phạm quy định. Thông tin về các trường hợp này được cơ quan quản lý công bố.