Trong nhiều năm, các vấn đề của ngành dược được xử lý bằng cách thêm quy định. Nhưng một số hạ tầng đang được xây dựng có thể tạo ra thay đổi lớn hơn, vì chúng làm cho một số vi phạm trở nên khó về mặt kỹ thuật chứ không chỉ bị cấm trên giấy.
Đơn thuốc điện tử
- Đơn được tạo và lưu trên hệ thống thay vì viết tay
- Nhà thuốc kiểm tra được tính hợp lệ
- Ghi nhận khi đơn đã được cấp thuốc
- Khó dùng lại một đơn nhiều lần
- Giảm sai sót do chữ viết khó đọc
Điểm quan trọng nhất là nó biến việc bán thuốc kê đơn không đơn từ chuyện dựa vào ý thức thành chuyện khó làm về mặt kỹ thuật.
Những gì đơn điện tử mở ra
- Hệ thống có thể cảnh báo tương tác giữa các thuốc
- Phát hiện trùng hoạt chất giữa các đơn
- Phát hiện đơn từ nhiều bác sĩ khác nhau
- Kiểm tra liều theo tuổi và cân nặng
- Cảnh báo chống chỉ định nếu có dữ liệu bệnh nền
Với người cao tuổi khám ở nhiều nơi, việc hệ thống nhìn thấy toàn bộ các đơn là lớp an toàn mà hiện nay không ai có.
Truy xuất tới từng đơn vị sản phẩm
- Mỗi hộp có một mã định danh riêng
- Kiểm tra được tính hợp lệ tại quầy
- Phát hiện mã trùng lặp hoặc không tồn tại
- Ghi nhận khi sản phẩm được bán ra
- Thu hồi chính xác tới từng hộp đã bán
Với hàng giả, hệ thống này là rào cản đáng kể vì việc sao chép mã hàng loạt sẽ tạo ra các mã trùng và bị phát hiện.
Dữ liệu liên thông
- Hồ sơ sức khoẻ điện tử kết nối giữa các cơ sở
- Bác sĩ thấy được lịch sử điều trị
- Dược sĩ thấy được các thuốc đang dùng
- Giảm việc lặp lại xét nghiệm không cần thiết
- Cải thiện chất lượng chăm sóc liên tục
Với người bệnh mạn tính khám ở nhiều nơi, việc mỗi bác sĩ chỉ thấy phần của mình là hạn chế lớn mà dữ liệu liên thông giải quyết được.
Dữ liệu cho quản lý
- Theo dõi tình hình sử dụng thuốc theo thời gian thực
- Dự báo nhu cầu chính xác hơn
- Cảnh báo sớm nguy cơ thiếu thuốc
- Phát hiện mẫu sử dụng bất thường
- Cơ sở cho việc xây dựng chính sách
Cảnh báo sớm về nguy cơ thiếu thuốc là ứng dụng có giá trị rõ nhất, vì nó cho phép can thiệp trước khi người bệnh bị ảnh hưởng.
Những điều kiện để hoạt động
- Hạ tầng kết nối phủ tới mọi cơ sở
- Chuẩn dữ liệu thống nhất giữa các hệ thống
- Thiết bị và phần mềm ở từng nơi
- Đào tạo cho người sử dụng
- Chi phí đầu tư và duy trì
- Cơ chế xử lý khi hệ thống gặp sự cố
Điều kiện cuối rất thực tế: một hệ thống phụ thuộc hoàn toàn vào kết nối cần có phương án dự phòng khi mất mạng hoặc mất điện.
Những rào cản thực tế
- Cơ sở nhỏ khó đầu tư thiết bị và phần mềm
- Vùng xa hạ tầng kết nối còn hạn chế
- Người lớn tuổi trong ngành khó thích nghi
- Các hệ thống riêng lẻ khó kết nối với nhau
- Lo ngại về việc bị giám sát chặt hơn
Rào cản cuối không nên bị bỏ qua: với những nơi đang hoạt động chưa đúng quy định, việc minh bạch hoá là thay đổi không mong muốn.
Bảo mật và quyền riêng tư
- Dữ liệu y tế thuộc loại nhạy cảm nhất
- Cần cơ chế phân quyền truy cập rõ ràng
- Cần ghi nhận ai đã xem dữ liệu gì
- Cần bảo vệ trước rủi ro rò rỉ
- Người bệnh nên biết dữ liệu của mình được dùng thế nào
Cân bằng giữa tính hữu ích của dữ liệu và quyền riêng tư là phần khó nhất trong thiết kế, và nó cần được bàn từ đầu chứ không xử lý sau.
Những gì công nghệ không giải quyết được
- Không thay được phần chuyên môn của người hành nghề
- Không thay được việc trò chuyện với người bệnh
- Cảnh báo tự động có thể quá nhiều và bị bỏ qua
- Dữ liệu sai đầu vào cho kết quả sai đầu ra
- Không giải quyết được vấn đề động lực kinh tế
Hiện tượng quá nhiều cảnh báo dẫn tới việc bỏ qua tất cả là vấn đề có thật ở các hệ thống đã triển khai, và nó cần được thiết kế cẩn thận.
Điều người dân có thể mong đợi
- Đơn thuốc rõ ràng, không phải đoán chữ
- Ít phải kể lại tiền sử ở mỗi nơi khám
- Ít nguy cơ dùng trùng thuốc
- Kiểm tra được nguồn gốc sản phẩm dễ hơn
- Nhưng những thay đổi này cần nhiều năm
Trong lúc chờ các hạ tầng này hoàn thiện, những việc cũ vẫn giữ nguyên giá trị: giữ danh sách thuốc đang dùng, mua ở cơ sở được cấp phép, hỏi khi không chắc. Công nghệ sẽ làm chúng dễ hơn chứ không làm chúng thành thừa.
Câu hỏi thường gặp
Đơn thuốc điện tử giải quyết được gì?
Nó làm cho việc kiểm tra đơn ở nhà thuốc trở nên khả thi về mặt kỹ thuật, giảm sai sót do chữ viết tay, và cho phép hệ thống phát hiện trùng lặp hay tương tác giữa các đơn từ nhiều bác sĩ.
Truy xuất tới từng hộp có ý nghĩa gì?
Cho phép kiểm tra tính hợp lệ của từng sản phẩm tại quầy, phát hiện hàng giả dễ hơn và thu hồi chính xác hơn khi có vấn đề.
Dữ liệu cá nhân có được bảo vệ không?
Đây là yêu cầu bắt buộc đi kèm với mọi hệ thống dữ liệu y tế. Việc cân bằng giữa tính hữu ích của dữ liệu và quyền riêng tư là phần quan trọng trong thiết kế hệ thống.
Những thay đổi này có tới ngay không?
Không. Chúng cần hạ tầng, cần thời gian để các bên thích nghi và cần đầu tư đáng kể. Quá trình này thường kéo dài nhiều năm.