Phần lớn các lần đi mua thuốc diễn ra vội vàng: nói tên thuốc hoặc mô tả triệu chứng trong một câu, nhận hàng, trả tiền, đi. Nhưng vài phút chuẩn bị và vài câu hỏi có thể biến giao dịch đó thành một lần tư vấn thật sự có ích.
Chuẩn bị trước khi đi
- Mang theo đơn thuốc nếu có
- Mang danh sách các thuốc đang dùng
- Ghi lại tiền sử dị ứng thuốc
- Ghi lại các bệnh đang điều trị
- Nếu mua cho người khác thì có đủ thông tin về họ
- Chụp ảnh vỏ hộp của thuốc cũ nếu mua lại
Ảnh chụp vỏ hộp giải quyết được vấn đề nhớ nhầm tên, vốn rất phổ biến vì nhiều tên thuốc gần giống nhau.
Danh sách thuốc đang dùng
- Ghi tên hoạt chất chứ không chỉ tên thương mại
- Ghi hàm lượng và liều đang dùng
- Bao gồm cả thực phẩm chức năng và thuốc nam
- Cập nhật khi có thay đổi
- Lưu trong điện thoại để luôn có sẵn
Danh sách này là thứ có giá trị nhất mà một người có thể mang theo, và nó hữu ích cả khi đi khám lẫn khi mua thuốc.
Mô tả triệu chứng
- Triệu chứng cụ thể là gì
- Xuất hiện từ bao giờ
- Đang nặng lên, đỡ đi hay giữ nguyên
- Có kèm triệu chứng nào khác không
- Đã dùng gì chưa và kết quả thế nào
- Có yếu tố nào làm nặng hơn hoặc đỡ hơn không
Mô tả cụ thể giúp người tư vấn khoanh vùng, còn nói chung chung thì thường nhận lại lời khuyên chung chung.
Những gì nên nói dù không được hỏi
- Đang dùng thuốc gì
- Từng dị ứng thuốc nào
- Có bệnh gan, thận hoặc bệnh mạn tính
- Đang mang thai hoặc cho con bú
- Tuổi nếu mua cho trẻ hoặc người cao tuổi
- Công việc nếu thuốc có thể gây buồn ngủ
Mục cuối đáng lưu ý với người lái xe hoặc vận hành máy móc, vì nhiều thuốc thông thường gây buồn ngủ.
Mua thuốc cho người khác
- Nói rõ mua cho ai
- Tuổi và cân nặng nếu là trẻ em
- Bệnh nền và thuốc đang dùng của người đó
- Tiền sử dị ứng của họ
- Triệu chứng theo mô tả của chính họ nếu có thể
Mua hộ là tình huống dễ sai nhất vì người đi mua không nắm hết thông tin, và người tư vấn cũng không hỏi được trực tiếp người bệnh.
Những câu nên hỏi
- Thuốc này dùng để làm gì
- Uống thế nào, mấy lần một ngày, trước hay sau ăn
- Dùng trong bao lâu
- Có tương tác với thuốc tôi đang dùng không
- Tác dụng phụ nào tôi cần chú ý
- Khi nào thì tôi nên đi khám
- Có lựa chọn nào khác không và khác nhau ở chỗ nào
Câu hỏi về khi nào nên đi khám cho bạn một mốc cụ thể, thay vì cứ dùng mãi mà không biết khi nào là đủ.
Khi có nhiều lựa chọn cùng hoạt chất
- Hỏi chúng khác nhau ở chỗ nào
- Hỏi có cùng hàm lượng và cùng dạng bào chế không
- Hỏi về nhà sản xuất
- Nói rõ nếu bạn đang ổn định với một sản phẩm cụ thể
- Nói rõ nếu từng dị ứng với thành phần nào
Câu hỏi chúng khác nhau ở chỗ nào hiệu quả hơn câu loại nào tốt nhất, vì nó buộc người bán đưa ra thông tin cụ thể.
Kiểm tra trước khi rời quầy
- Tên thuốc và hàm lượng đúng như mong muốn
- Hạn dùng còn đủ cho đợt điều trị
- Bao bì nguyên vẹn, không móp méo hay ẩm
- Có tờ hướng dẫn sử dụng
- Số lượng đúng
- Có hoá đơn
Kiểm tra hạn dùng là điểm hay bị bỏ qua, nhất là với thuốc dùng dài ngày mà hạn còn lại ngắn hơn đợt điều trị.
Khi nhận thuốc theo đơn
- Đối chiếu từng mục với đơn
- Kiểm tên hoạt chất và hàm lượng
- Hỏi nếu thuốc khác với lần trước
- Hỏi về thứ tự và thời điểm uống các thuốc
- Hỏi thuốc nào có thể uống cùng lúc, thuốc nào cần cách xa
Với đơn nhiều thuốc, việc hỏi rõ thuốc nào cách thuốc nào bao lâu rất đáng làm, vì một số cặp thuốc ảnh hưởng tới hấp thu của nhau.
Sau khi về nhà
- Giữ vỏ hộp và tờ hướng dẫn cho tới khi dùng hết
- Bảo quản theo đúng điều kiện ghi trên nhãn
- Ghi vào danh sách thuốc đang dùng
- Đọc tờ hướng dẫn, ít nhất là phần chống chỉ định và tác dụng phụ
- Báo cho nơi mua nếu gặp vấn đề
Đọc phần chống chỉ định mất hai phút và nó có thể chặn được tình huống bạn thuộc nhóm không nên dùng mà không ai biết.
Những gì không nên làm
- Yêu cầu mua thuốc kê đơn khi không có đơn
- Mua theo lời mách của người quen
- Mua theo quảng cáo trên mạng xã hội
- Mua tích trữ quá nhu cầu
- Giấu thông tin về thuốc đang dùng
- Bỏ qua lời khuyên đi khám
Giấu thông tin vì ngại là điều xảy ra nhiều hơn người ta nghĩ, và nó làm mọi lời tư vấn sau đó dựa trên dữ liệu thiếu. Người tư vấn không đánh giá bạn, họ chỉ cần đủ thông tin để không khuyên sai.
Câu hỏi thường gặp
Nên mang gì theo khi đi mua thuốc?
Đơn thuốc nếu có, danh sách các thuốc đang dùng, và thông tin về tiền sử dị ứng. Nếu mua cho người khác thì mang theo thông tin về tuổi, cân nặng và bệnh nền của họ.
Mô tả triệu chứng thế nào cho hiệu quả?
Nói rõ triệu chứng gì, xuất hiện từ bao giờ, có nặng lên không, đã dùng gì chưa và kết quả ra sao. Cụ thể luôn tốt hơn là chỉ nói mệt hoặc đau.
Mua thuốc cho người khác thì lưu ý gì?
Nói rõ mua cho ai, tuổi bao nhiêu, có bệnh gì và đang dùng thuốc gì. Liều cho trẻ em và người cao tuổi khác người lớn khoẻ mạnh, và nhiều thuốc không dùng được cho một số nhóm.
Có nên kiểm tra thuốc tại chỗ không?
Nên. Kiểm tên thuốc, hàm lượng, hạn dùng và tình trạng bao bì trước khi rời quầy. Sau khi về nhà thì việc đổi lại khó hơn.